Het beste van twee werelden

Academische pabo

Een groot aantal pabo’s is de samenwerking met universiteiten aangegaan. Het resultaat daarvan zijn de zogeheten academische pabo’s. Van de vijfentwintig hbo-instellingen met een pabo bieden er op dit moment maar liefst 21 (van de 25 instellingen met een pabo) een variant van de academische pabo aan (meestal ook onder deze noemer, soms met een iets andere benaming zoals Pabo University). 

Academische Pabo’s hebben toekomst 
Leerkrachten met wetenschappelijke kennis van de pedagogische en onderwijskundige omgeving van basisscholen hebben toegevoegde waarde. Voor de eigen professionaliteit en voor de schoolontwikkeling. Het gaat om de combinatie van praktijkvaardigheden, reflectie, beroepsidentiteit, analyserend vermogen, een onderzoekende houding en onderzoeksvaardigheden. Het samenspel van lerarenopleiding en universiteit biedt daartoe de beste basis.

Wat is het verschil met de reguliere pabo?
Er is altijd sprake van een geheel eigen programma, dat losstaat van de reguliere pabo. Door het contact met de studenten en de docenten van de universiteit is er een directe doorwerking naar de hogeschooldocenten waarbij hoge eisen en de directe verbinding met wetenschappelijk onderzoek kenmerkende invloeden zijn. Het curriculum van de academische pabo biedt lerarenopleiders van de hogeschool ook interessante mogelijkheden om nieuwe studieonderdelen en werkwijzen te beproeven. In vergelijking met de reguliere pabo wordt vaker Engelstalige literatuur gebruikt en er is aandacht voor academische vorming. Doorgaans is er voor de studenten in de academische pabo meer aandacht voor de stage.

Samenwerking met de universiteit
Er is in alle gevallen sprake van een nauwe afstemming met de universiteit. In de variant van de bi-diplomering geldt dit voor alle onderdelen, te weten: curriculum, de lessen/het onderwijs, toetsing en beoordeling en beoordeling va de afstudeerscriptie. In de andere varianten is er altijd sprake van uitwisseling en afstemming en wordt specifiek aanbod door de universiteit verzorgd. In de pre-master variant is geen sprake van betrokkenheid bij toetsing en beoordeling van de pabo-specifieke programma onderdelen noch van betrokkenheid bij de afstudeerscriptie.

Aandacht voor toekomst en kwaliteit
De instellingen die de academische pabo met bi-diplomering kennen en de instellingen die de academische pabo variant met de pre-master voeren zijn onderlinge netwerken gestart waarin zij elkaar met regelmaat ontmoeten. Om de kwaliteit en het hogere niveau van de verschillende leerroutes te borgen en naar het scholenveld op transparante wijze te verantwoorden, wordt voorgesteld om deze uitwisseling niet uitsluitend binnen de varianten te laten plaatsvinden maar om breder van elkaar te leren, bijvoorbeeld door middel van een peer review aanpak.

Uitsluitend opleidingstrajecten die aan genoemde kenmerken voldoen (vooropleidingseisen, eigen curriculum, ‘academisch’ niveau en doorstroomrecht naar universitaire master) mogen de naam academische pabo hanteren. 

Kannibaliserend effect
De Vereniging Hogescholen is van mening dat aparte universitaire pabo’s een kannibaliserend effect hebben op het traject van de academische pabo. De universitaire pabo-opleiding leidt studenten in 3 jaar op tot meester of juf waarbij ze weinig praktijkervaring opdoen. Bij de academische pabo krijgen studenten na 4 jaar zowel een hbo- als universitair bachelordiploma en doen ze ook praktijervaring op door stages en het afstuderen. De universitaire pabo-opleidingen die nu ontwikkeld worden remmen de academische pabo’s in hun ontwikkeling of verdringen ze. Ook op andere vormen van samenwerking tussen universiteiten en hogescholen kan dat een weerslag hebben. Bij deze universitaire variant gaat het om een opleiding waarbij geen gebruik wordt gemaakt van de decennia lange kennis en expertise die is opgedaan door de pabo's, waar dit wel het geval is bij de academische pabo's (en de reguliere pabo-trajecten).